wtorek 20 lutego 2024     Leon, Ludmiła, Eustachy
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
Gregorianki a dzień wagarowicza
eGorzowska - 12390_sGtrLf6ZhLGCh06BwQd.jpg12 marca przez ponad cztery wieki był wielkim uczniowskim świętem noszącym miano gregorianek. Zwyczaj wywędrował podobno z Alzacji już w XV w. i utrzymał się w niemal całej Europie do połowy wieku XIX. Dla tzw. abecadlarzy, których dziś nazwalibyśmy po prostu pierwszakami, związany był z początkiem roku szkolnego, a dla abiturientów – z końcem nauki. W czasach szkół katedralnych i parafialnych wakacje nie były potrzebne, ponieważ rok szkolny obfitował w ponad 150 odciągających od nauki świąt.

Oskar Kolberg odnotował chodzenia po gregórkach: „Jeden ubierał się za biskupa, dwaj za księży, a czwarty za sługę kościelnego. Ubiory mieli klejone z papieru. W dzień św. Grzegorza, w marcu, obchodzili przy dzwonku wszystkie domy i w każdym śpiewali:
Ojcowie, matki! Swoje miłe dziatki
do szkoły dajcie, a nie odbierajcie,
boć to nauka zdobi człowieka.
Nauka klejnot, nauka skarb drogi,
tego nie wydrze nieprzyjaciel srogi.
(…)
Dajcież nam na miód i na obwarzanki,
Sprawimy sobie gregorianki”.

Grzegorz I Wielki, zwany też Dialog lub Dwojesłow zaliczany jest do grona doktorów Kościoła. Jako ten, który usystematyzował i uporządkował chorały (od tamtej pory nazywane gregoriańskimi), uznawany jest za patrona chórów szkolnych, piosenkarzy i muzyków. Jest także najważniejszym orędownikiem uczniów (ze szczególnym wskazaniem na szkoły podstawowe), studentów i nauczycieli. Wszystko zaczęło się od legendy, opowiadającej jak to św. Grzegorz „wykupywał dzieci wystawione na sprzedaż w niewolę i posyłał je do szkoły. Dzieci tak wybawione miano nazywać gregoriankami. Na pamiątkę tej dobroczynności właśnie w dzień św. Grzegorza zapisywano dzieci do szkoły i dzień zapisów nazwano również gregoriankami”.

„Oto mąż na wskroś uczony
święty Grzegorz, nauczyciel,
wzniosły świętych pism mnożyciel:
tak niech każdy bez wyjątku
śle do szkoły swe dzieciątko”

Warto tu dodać, że początkowo abecadlarze ubierani byli na okoliczność dzisiejszego święta wyjątkowo starannie, natomiast abiturienci fantazyjnie i kolorowo. Z czasem wszystko się pomieszało i gregorianki stały się przede wszystkim dobrą żakowską zabawą, połączoną z żywieniową kwestą na organizowane wieczorem przyjęcie. Ślady świętowania można jeszcze znaleźć w zapomnianym porzekadle „Ubrała go jak na jakie gregorianki”.

Za półtora tygodnia nadejdzie Dzień Wagarowicza. Od biedy można go uznać za kontynuację gregorianek, jest jednak drobna, lecz dość istotna różnica, nosząca nazwę virgatum. Jako że w tamtych czasach symbolem władzy nauczycielskiej były rózgi, jedną z atrakcji uczniowskiego święta stanowiły wycieczki do okolicznych lasków czy parków, gdzie młodzież miała się wyhasać oraz… wyciąć przy okazji dostateczną ilość wierzbowych bądź leszczynowych witek. Wyprawę po rózgi (virga = rózga) kończono przekąską, maskaradą i wesołym korowodem z piosenką na ustach.

Wiem, że przedstawiony na zdjęciu uczeń trochę już przerośnięty, ale sceneria idealnie wpisuje się w szkolne tematy. Może zachęci Was do odwiedzin w Dziedzicach, niedużej wsi w woj. zachodniopomorskim, w której od prawie 20 lat funkcjonuje placówka o nazwie Muzeum Wojskowości, Szkolnictwa i Wsi. Ekspozycje zajmują pierwsze piętro w budynku po zlikwidowanej szkole, ta z kolei powstała na miejscu dawnego folwarku, a folwark nierozerwalnie związany był z Woldenberczykami. To powinno w sposób wystarczający tłumaczyć nazwę muzealnej placówki, będącej filią muzeum w pobliskim Barlinku (też warto je odwiedzić).


Najbardziej znane spośród dzisiejszych mądrości ludowych nawiązują do kończącej się zimy:
- „Na świętego Grzegorza ucieka śnieg do morza”,
- „Od świętego Grzegorza zima idzie do morza”,
- „Święty Grzegorz wielki spławnik, nad wszystkiemi rzeki ławnik, grzeje więcej, lody płaczą, rzeki warczą, brzegi znaczą”.
W tym roku jest wprawdzie trochę na opak, bo zima chyba zapomniała, że już na nią czas i troszczy się jak nigdy o ciągłą dostawę śniegu, ale na nic zdadzą się te demonstracje. Jej dni są już policzone.

Wśród pozostałych Grzegorzowych porzekadeł nie ma już odniesień do pogody:
- „Jeszcze Grześ gdzieś, a już mu kaszę studzą”,
- „Wiedział Grześ, a od Grzesia cała wieś”,
- „Gdy ktoś Grzegorzowi w sekrecie coś powie, nawet jak sam zapomni – co rzekł – się nie dowie”.
Bardzo fajne są Grzesiowe wierszyki, np. „Idzie Grześ przez wieś, worek piasku niesie, a przez dziurkę piasek ciurkiem sypie się za Grzesiem”.

Są też przysłowia gospodarskie:
- „I na lądzie, i na morzu - wszędzie bieda, mój Grzegorzu” (o pustawych na przednówku spiżarniach).
- „Groch święty Grzegorz zasiewa, soczewicę Jakub miewa” (dla tych, których wczorajszy Benedykt nie przekonał do wyjścia w pole).
Natomiast obserwacje przyrodnicze zawarto w porzekadłach:
- „Na świętego Grzegorza szuka kawka łoża”.
- „Jak żaby wyjdą przed Grzegorzem, to znowu zamarzną po Grzegorzu”(czyli nocny mróz, z którym ostatnio mamy do czynienia nie jest jakimś odstępstwem od normy).

W kalendarzu świąt nietypowych figuruje Dzień Pieczonych Przegrzebków, Dzień Suchego Szamponu i Dzień Sadzenia Kwiatów.

Tekst i foto Maria Gonta

12 marca 2023 07:25, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Komentarze:


No i znowu się cosik nowego dowiedziałem!
Z.M.P.
Anonim_2184, 12.03.2023, 16:23, 176.221.121.114 ##

Serwis www.egorzowska.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy, które są wyłączną własnością ich autorów.

Można zdobyć małe granty
- Z małych grantów skorzystało już wiele fundacji, stowarzyszeń i samorządów. Współpraca transgraniczna jest dla nas bardzo ważna – zapewnia ... <czytaj dalej>
Ważne konsultacje. Kto pierwszy, ten lepszy
Konsultacje w sprawie Krajowego Systemu e-Faktur. Ministerstwo Finansów przedstawia harmonogram konsultacji w sprawie rozwiązań prawnych i funkcjonalności Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Konsultacje ... <czytaj dalej>
Do wzięcia niemal 40 mln euro
Północ Lubuskiego sięga po unijne wsparcie. Stawką jest blisko 40 mln euro. - To ostatnie spotkanie z cyklu, ale... ostatni będą ... <czytaj dalej>
Dla przedsiębiorców
Jak osiągnąć sukces w biznesie? Na początek – mentoring! Jak zbudować dobry biznes i markę osobistą oraz własne social media? Jak ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
"Poczta Polska" S.A. Urząd Pocztowy Gorzów Wlkp. 1

ul. Kazimierza Jagiellończyka 4, Gorzów Wlkp.
tel. 95 721 01 51
branża: Urzędy Pocztowe <czytaj dalej>
Kucharczyk Sławomir Firma Usługowa

ul. Kazimierza Wielkiego 116 lok. 9, Gorzów Wlkp.
tel. 502 641 315
branża: Radiowe, telewizyjne stacje <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« luty 2024 »
P W Ś C P S N
   
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
   
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Kultura nam się opłaca
Różnie można mówić o Gorzowie i na co dzień głosów narzekania nie brakuje, ale jeśli chodzi o kulturę, nie mamy się czego wstydzić. I choć jest wielu, którzy powtarzają, że ... <czytaj dalej>
Między strachem a wolnością
„Między strachem a wolnością”. To temat konkursu, do udziału w <czytaj dalej>
Konkurs fotograficzny
Gminna Biblioteka Publiczna w Bogdańcu organizuje konkurs fotograficzny „Bogdaniec - <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - indianin2b.jpg
admin ego:
Dają wsparcie. Nie trzeba skierowania
Wyjdź z domu i przyjdź do nas, czekamy na Ciebie ... <czytaj dalej>
admin ego:
Uroki szwedzkiego krajobrazu
Kiedy pogoda szaro-bura i zapłakana, kurtka przemoczona, a parasol prawie ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Ochrona zdrowia w niebezpieczeństwie
W ostatnich latach coraz częściej zdarzają się ataki na jednostki ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
W sprawie sztucznej inteligencji
Koniec negocjacji w sprawie unijnego AI Act. Ostateczną treść poznamy ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_9422:
Inteligentni mieszkańcy nie wybiorą developera
Bo chcą tanio płacić raty kredytów i najmu. I to jest największym problemem
Trzeba nie <czytaj dalej>
Zawarcianin bez kładki:
Woźniak, twój czas minął. Nic dobrego nie zrobiłeś tylko hop tu, hop tam. Wiarygodny nie jesteś. <czytaj dalej>
Anonim_9674:
Pełne poparcie, brak tylko krótkiego komunikatu, jak nie zrobicie tego w 3 lata to następny sejmik wybieramy w zachodniopomorskim. A 3 LTA TO KUPA <czytaj dalej>
Maria:
Cudowny Duet.Duma rozpiera że Obaj muzycy mocno powiązani z Gorzowe..Brawo. Piękna sesja zdjęciowa. <czytaj dalej>
Zawarcianin bez kładki:
Ceny, ceny. Jesteście tak drodzy, nie wspomnę o lanserskim żarciu, że wyjście na taką kulturę dla 3 osobowej rodziny to kwota, za jaką robimy <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej