niedziela 3 marca 2024     Kunegunda, Maryna, Tycjan
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
Trujące łzy pastuszka
eGorzowska - 12156_C0GcPNhaqN3wb8H0ea6B.jpg10 grudnia nie zapowiada się tak słonecznie jak dzień przedwczorajszy, ale na dworze lekkie minusy, więc śnieg nie znika (nawet trochę dopadało). Chciałoby się, żeby wytrzymał do Bożego Narodzenia, chociaż pewnie małe są na to szanse. Przedświąteczną atmosferę podtrzymują w Danii nie czerwone betlejemskie gwiazdy, ale białe Julerose – bożonarodzeniowe róże, które od jakiegoś już czasu towarzyszą sprzedawanym wokół choinkom. Tak naprawdę to nie róże, tylko ciemierniki białe, zimozielone wieloletnie byliny, rozkwitające właśnie przedświątecznym czasie.

Legenda głosi, że są łzami pastuszka, który bardzo chciał złożyć pokłon Dzieciątku. Widząc podążające do stajenki królewskie orszaki, zapłakał z bezsilności, sam bowiem nie miał nic, co mógłby ofiarować nowo narodzonemu. I wtedy zjawił się anioł, a każda dotknięta jego skrzydłem łza, rozkwitała białymi płatkami ciemiernika. Zgodnie z innym podaniem róża Bożego Narodzenia znana była już wcześniej, tyle że kwitła na czarno. Dopiero przyjście na świat Jezusa spowodowało cudowną zmianę barwy.



Ciemierniki są odporne na mróz osiągający nawet -15 °C, z powodzeniem kwitną pod śniegiem, są też ważnym symbolem świąt w wielu krajach Europy Zachodniej. Pojawiają się na bożonarodzeniowych serwetkach, świecach, w pieśniach adwentowych i kolędach oraz na odchodzących już do lamusa kartkach pocztowych. Kiedyś uważano je za rośliny magiczne. Jeden z ludowych przesądów polecał przekłuć uszy „zatrutemu” bydłu i wsunąć w nie fragment korzenia świątecznej róży. Po 24 godzinach choroba znikała.

Korzenie ciemiernika są czarne (stąd jego łacinska nazwa nadana przez Linneusza – Helleborus niger). Do XX w., kiedy wykryto toksyczność ciemiernika, rośliny używano jako cudownego panaceum na mnóstwo chorób, jako: zioło napotne, rozgrzewające, moczopędne i przeczyszczające, na bóle reumatyczne, na epilepsję, histerię, bóle menstruacyjne, do odrobaczywiania i jako środek poronny, a osobom starszym polecano spożywanie jego liści, aby pobudzić serce do pracy. Zbyt energiczna kuracja nasercowa często kończyła się zgonem, co oczywiście składano na karb zaawansowanego wieku pacjentów.

Od starożytności stosowano ciemiernik w dnie moczanowej (polecała go także Hildegarda z Bingen), niektórych paraliżach, demencji. Uważano go za lek przeciwko melancholii, manii, histerii, szaleństwu (stąd pewnie przydomek „trawa szaleńca”). Sproszkowanym korzeniem czyszczono rany i czyraki, ale też używano go jak tabaki – sprowokowane nim kichanie oczyszczało mózg i wypędzało z głowy wszelkie choroby.

Jako roślina magiczna wykorzystywany był do sporządzania naparów wprowadzających w trans. Z tego samego powodu sadzono go blisko progu domostw; miał odpędzać wszelkie demony i chronić mieszkańców przed ich wpływem, a wszelkim znachorkom i magom ułatwiał przejście w stan niewidzialności.

Ciemierniki występują w Europie i w Azji. W ludowości noszą przeróżne nazwy: róża Bożego Narodzenia, łapa gryfa, trawa szaleńca, łapa lwa, róża węża, łapa niedźwiedzia, chleb wężowy, świąteczna róża, śnieżna róża. Nadal bywają używane do sporządzania niektórych lekarstw, ale tylko przez specjalistów i przy zachowaniu wyjątkowych środków ostrożności, bowiem warto zapamiętać, że cała roślina jest trująca, tak dla ludzi, jak dla zwierząt.

Rosnący w Bieszczadach ciemiernik purpurowy objęty jest ochroną prawną.

Nie można też nie wspomnieć o obecności bożonarodzeniowej róży w pieśniach religijnych różnych narodów. To ona jest bohaterką jednej z najstarszych i najpiękniejszych kolęd niemieckich „Es ist ein Ros' entsprungen”, opublikowanej po raz pierwszy w śpiewniku z 1599 r. i wykonywanej do dziś w wersji z 1609 r., napisanej przez urodzonego w Bolesławcu Michala Praetoriusa (https://www.youtube.com/watch?v=OAIro_A1CYw). Zarówno „róża” jak i „kwiat” są w niej metaforą Jezusa i opierają się na interpretacji Biblii „I wynidzie rószczka z korzenia Jessego, a kwiat z korzenia jego wyrośnie” (Księga Izajasza, rozdz. XI).
W krajach anglojęzycznych kolęda znana jest jako „Lo, How a Rose E'er Blooming” (https://www.youtube.com/watch?v=fUGTzpntLs8), a w Polsce jako „Cudowna Różdżka wzrosła” (https://www.youtube.com/watch?v=dHnKd2o-jNk).
„Cudowna różdżka wzrosła, gałązka bardzo mdła;
Prorocka wieść doniosła, że to z Jessego pnia
Zakwitnął cudny kwiat w pośrodku ostrej zimy,
Gdy ciemność kryła świat”.

Tekst i foto Maria Gonta

9 grudnia 2022 20:51, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Uwaga taksówkarze
Komunikat dotyczący ważności licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie ... <czytaj dalej>
Smutny obraz infrastruktury transportowej północy województwa
Publikujemy fragmenty nadesłanego Stanowiska Zarządu Lubuskiej Organizacji Pracodawców z dnia 30.01.2024 r. w sprawie aktualizacji Strategii Rozwoju Województwa Lubuskiego 2030. Niestety, ... <czytaj dalej>
Ważne konsultacje. Kto pierwszy, ten lepszy
Konsultacje w sprawie Krajowego Systemu e-Faktur. Ministerstwo Finansów przedstawia harmonogram konsultacji w sprawie rozwiązań prawnych i funkcjonalności Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Konsultacje ... <czytaj dalej>
Do wzięcia niemal 40 mln euro
Północ Lubuskiego sięga po unijne wsparcie. Stawką jest blisko 40 mln euro. - To ostatnie spotkanie z cyklu, ale... ostatni będą ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
"AEG"

ul. Koniawska 27, Gorzów Wlkp.
tel. 95 722 73 33
branża: Samochody - gazowe instalacje <czytaj dalej>
PRIMA Hurtownia Tkanin

ul. Walczaka 45, Gorzów Wlkp.
tel. 95 735 11 35
branża: Tkaniny, dzianiny - detal <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« marzec 2024 »
P W Ś C P S N
    
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Kultura nam się opłaca
Różnie można mówić o Gorzowie i na co dzień głosów narzekania nie brakuje, ale jeśli chodzi o kulturę, nie mamy się czego wstydzić. I choć jest wielu, którzy powtarzają, że ... <czytaj dalej>
Kto zdobędzie mural dla szkoły
Murale Pamięci „Dumni z Powstańców” to ogólnopolski konkurs dla szkół <czytaj dalej>
Między strachem a wolnością
„Między strachem a wolnością”. To temat konkursu, do udziału w <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - dsc_0984.jpg
admin ego:
Nad Glommą
W ubiegłorocznym planie nie zakładaliśmy wyjazdu do Norwegii, pojawił się ... <czytaj dalej>
admin ego:
Dramat Andryki
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” bchodzony jest 1 marca. W tym ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Filiżanka kawy lub dwie
Czy wiesz, że filiżanka kawy może zdziałać więcej niż tylko ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Wystarczą dane
Oszuści nie muszą wcale kraść portfela. Wystarczy, że zdobędą Twoje ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_3739:
W PRL były sprawne połączenia wszystko było połączone i torami i pksami. To są zaniedbania jakies <czytaj dalej>
Anonim_3739:
Ale po co do Szczecina jak i myśli orzą bardzo sprawnie i szybko kursuje PKS.

Jak tam dojeżdżałem na egzaminy to w 50 minut byłem ju <czytaj dalej>
Marek z Rybakowa:
Dla Gorzowian ważniejsza jest elektryfikacja linii Krzyż - Kostrzyn i reaktywacja linii do Szczecina przez Myślibórz .Do Zielonej nie ma po co ... <czytaj dalej>
Anonim_3739:
Czy jest takie zapotrzebowanie pasażerów?
Czy tylko fani komunikacji kolejowej lobbują że by im sie takie coś marzyło?

Mieszkam <czytaj dalej>
Anonim_1513:
Nooo, rewelka!
Z.M.P. <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej