środa 21 lutego 2024     Eleonora, Feliks, Kiejstus
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
Taakie buty, czyli szewski dzień
eGorzowska - 12020_s5ZKHRJjTmUNMpU3j4tX.jpg25 października przynosi ze sobą przysłowia „Na świętego Kryspina szewc przy świecy poczyna” oraz „W świętego Kryspiniana każda szewczyna pijana”. Patronami dzisiejszego dnia, a także szewców, garbarzy, siodlarzy, tkaczy i krawców są bracia Kryspin i Kryspinian (zm. ok. 286). Dziś można by ich nazwać wczesnochrześcijańskimi Janosikami, bowiem legenda zapamiętała ich jako szewców-altruistów, którzy kradli skóry po to, by zrobione z nich obuwie, rozdawać za darmo biednym. Takie prezenty na cudzy koszt czy dobrodziejstwa dokonywane kosztem innych nazywano kiedyś kryspinadami.

Zanim zajmę się dzisiejszym Dniem Szewca oraz mnogością przysłów i związków frazeologicznych związanych z tym zawodem, ważna informacja dla miłośników zjawisk astronomicznych:

Dziś krótko po godz. 11:00 będziemy mogli obserwować częściowe zaćmienie Słońca, nieźle widoczne na terenie całej Polski. O ile nie spadnie prognozowany w tym czasie deszcz, to w Gorzowie będzie się działo od godz. 11:10:22 do godz. 13:22:33, z maksimum (34.8 proc. zakrycia tarczy słonecznej) przewidywanym o godz. 12:15:51. Na obserwację mamy więc 2h 12min. i 11sek. Najlepsze warunki do obserwacji mają mieć mieszkańcy Augustowa (45,7 proc. zakrycia, a czas trwania zjawiska będzie tam dłuższy o nieco ponad osiem minut).

Świąt dzisiaj pod dostatkiem:
- Obchodzony wcześniej w grudniu Europejski Dzień Prawnika. W 2017 r. połączono celebrację z dzisiejszym Europejskim Dniem Sprawiedliwości Obywatelskiej,
- Dzień Ustawy o Ochronie Zwierząt – gdybyście zapomnieli, to cały październik jest Miesiącem Dobroci dla Zwierząt,
- Dzień Kundelka – święto nieformalne, ale idealnie wpisujące się w powyższe idee,
- Dzień Młodzieży PCK obchodzony jako międzynarodowe święto wszystkich młodych osób zrzeszonych w Stowarzyszeniach Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca,
- Światowy Dzień Niskorosłości – problem ten dotyczy około 3 proc. populacji. Osoby niskorosłe rozwijają się normalnie, ale nie przekraczają 154 cm wzrostu w przypadku kobiet i 166 cm w przypadku mężczyzn. Przy karłowatości wartości te są o wiele niższe oraz występują zaburzenia rozwoju pewnych kości w organizmie. Za najniższą kobietę świata uważana jest obecnie urodzona w 1993 r. hinduska aktorka mierząca 62,8 cm wzrostu i ważąca 5,25 kg.
- Artystyczne dusze i miłośnicy wydarzeń kulturalnych świętują Międzynarodowy Dzień Artystów oraz Światowy Dzień Opery (25 października to dzień urodzin Georgesa Bizeta i Johanna Straussa II).
- Miłośnicy sportów walki obchodzą Światowy Dzień Karate (w rocznicę spotkania wielkich mistrzów w 1936 r., na którym podjęto ważne decyzje związane z rozwojem tego sportu).
- W kalendarzach kulinarnych kolejny Dzień Makaronu, tym razem Światowy.

Ja tymczasem wracam do Dnia Szewca obchodzonego już od średniowiecza. Może to dzisiaj się wydawać dziwne, jednak kiedyś szewc (forma archaiczna „szwiec”) był jednym z najważniejszych rzemieślników. Widać to wyraźnie nawet w liczbie frazeologizmów związanych z przymiotnikiem „szewski” lub rzeczownikiem „szewc”. Językoznawcy znaleźli ich aż 66. Znajdujący się na drugim miejscu kowal dorobił się 58.

- Mamy więc sformułowania odnoszące się do warunków pracy: „garbi się jak szewc”, „blady jak szewc”, „przylepił się jak szewcka smoła” oraz przysłowia: „Smolarz smołą, szewc skórami śmierdzi”, „Szewską smołą gęby nie zalepi” i „Leci jak szewc z butami na jarmark”.
- „Pijany jak szewc” wcale nie musi wiązać się ze skłonnościami do nadużycia alkoholu, ale np. z ubocznymi skutkami działania oparów różnych substancji klejących, używanych przez szewców. Pewne potwierdzenie można znaleźć w przysłowiu: „Szewc im lepszy majster, tym gorszy pijak” (majster nie musiał już przez tyle godzin pochylać się na pracą, miał od tego czeladników, więc sam zdecydowanie mniej „wąchał”).
- „Szewski poniedziałek” kojarzony dziś z niedyspozycją po wczorajszej zakrapianej imprezie, w dawnych czasach oznaczał coś zupełnie innego. W poniedziałki szewc zazwyczaj moczył skórę, z której później wykonywał buty. Ponieważ gotowa do obróbki była dopiero we wtorek, więc pracował w tym dniu mniej lub nie pracował w ogóle.
- „Klnie jak szewc”, „zły jak szewc” da się wytłumaczyć słowami zaprzyjaźnionego mistrza w tym fachu: „Proszę spróbować kilkadziesiąt razy w ciągu dnia uderzyć się młotkiem w palec i siarczyście przy tym nie zakląć”.
- Pod powyższe wyjaśnienie da się też podciągnąć „szewską pasję”, chociaż dziś ten frazeologizm oznacza „doprowadzanie kogoś do szału, zdenerwowanie go, rozzłoszczenie, prowokowanie do wybuchu wściekłości, drażnienie się z kimś”.
- „Zgrał się jak szewc” – podobne informacje o skłonnościach do gier hazardowych wielu dawnych rzemieślników, nie tylko szewców, można znaleźć także w przysłowiach innych krajów.
-„Szewcze, pilnuj kopyta” – o wypowiadaniu się na tematy niezwiązane z własnym zawodem lub przejmowaniu cudzych obowiązków.
- „Kryje się jak szewc za firankami” – w stosunku do osób niesłownych (chodziło o niedotrzymywanie umówionych terminów).
- „Ciągnąć jak szewc skórę” znaczyło tyle, co „mówić powoli”, ale sama czynność została też uwieczniona w przysłowiu o niekoniecznie wysokich dochodach: „Tyle szewca zysku, co wyciągnie skórę w pysku” (skoro tak wiele było zakładów szewskich, pewnie nie każdy się na tym dorabiał).
- „ Szewc bez butów chodzi” (o niezaradności życiowej).
- „Szwiec a drabiny – będą nowiny” – w dawnych sennikach sen o szewcu i drabinie wróżył kradzież.
- „Ciekawy jak szewc”.
- „Wystroił się jak szewc na Boże Ciało”.

Szewców także dotyczą takie związki wyrazowe, jak: „wyszło szydło z worka” (prawda została ujawniona), „na jedno kopyto” (według jednego wzorca), „przerobić na swoje kopyto” (przeciągnąć na swoją stronę, podkupić), „szyć komuś buty” (intrygować).

Z dawnych powiedzonek można się też dowiedzieć, gdzie były największe skupiska szewców:
- „Kodeń na stu szewcach stoi” (dziś Kodeń znany jest głównie z sanktuarium MB Kodeńskiej, jednego z największych na wschodzie Polski).
- „Drohojowscy, panowie na trzystu szewcach” (chodzi o dawne miasteczko Krukiewice, słynące na przełomie XVIII/XIX w. z warsztatów szewskich; dziś wieś w obwodzie lwowskim).

Warto przy okazji wywołać z mroków zapomnienia wymarłe zawody obuwnicze (w kolejności alfabetycznej): abzaśnik robił obcasy, bretmajster kroił skórę na obuwie, curychter, wałkarz i wyginkarz wyginali skórę na podeszwy, ćwiekacz przybijał ćwieki, glansownik glansował buty (zazwyczaj był to uczeń), pasowczyk zajmował się wyłącznie „wykwintniejszym obuwiem męskim”, patynkarz robił wyłącznie patynki (drewniane nakładki na buty, chroniące je przed warunkami atmosferycznymi itp.), szpilkarz robił szpilki a wywrotkarz – tylko wywrotki (obuwie szyte na lewą stronę, a potem wywracane na prawą).
No cóż, „Kto ma w ręku rzemiosło i niepusto w główce, obejdzie świat nawet o złotówce”.
Takie buty!

A na zdjęciu pomnik tyszowiaków, czyli butów produkowanych w Tyszowcach (woj. lubelskie). Buty to były niezwyczajne, pasowały zarówno na prawą jak i lewą nogę. Legenda głosi, że król Jagiełło zamówił całą partię tyszowiaków jako zaopatrzenie wojów na bitwę pod Grunwaldem.


Tekst i foto Maria Gonta

25 października 2022 08:43, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Smutny obraz infrastruktury transportowej północy województwa
Publikujemy fragmenty nadesłanego Stanowiska Zarządu Lubuskiej Organizacji Pracodawców z dnia 30.01.2024 r. w sprawie aktualizacji Strategii Rozwoju Województwa Lubuskiego 2030. Niestety, ... <czytaj dalej>
Ważne konsultacje. Kto pierwszy, ten lepszy
Konsultacje w sprawie Krajowego Systemu e-Faktur. Ministerstwo Finansów przedstawia harmonogram konsultacji w sprawie rozwiązań prawnych i funkcjonalności Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Konsultacje ... <czytaj dalej>
Do wzięcia niemal 40 mln euro
Północ Lubuskiego sięga po unijne wsparcie. Stawką jest blisko 40 mln euro. - To ostatnie spotkanie z cyklu, ale... ostatni będą ... <czytaj dalej>
Można zdobyć małe granty
- Z małych grantów skorzystało już wiele fundacji, stowarzyszeń i samorządów. Współpraca transgraniczna jest dla nas bardzo ważna – zapewnia ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
Lasoń Małgorzata Gabinet Protetyczny

ul. Maczka 15 c, Gorzów Wlkp.
tel. 600 118 036
branża: Lekarze - stomatolodzy, protetycy <czytaj dalej>
Materace - Online

ul. Przemysłowa 14 -15, Gorzów Wlkp.
tel. 95 728 82 39
branża: Sprzedaż wysyłkowa <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« luty 2024 »
P W Ś C P S N
   
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
   
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Kultura nam się opłaca
Różnie można mówić o Gorzowie i na co dzień głosów narzekania nie brakuje, ale jeśli chodzi o kulturę, nie mamy się czego wstydzić. I choć jest wielu, którzy powtarzają, że ... <czytaj dalej>
Między strachem a wolnością
„Między strachem a wolnością”. To temat konkursu, do udziału w <czytaj dalej>
Konkurs fotograficzny
Gminna Biblioteka Publiczna w Bogdańcu organizuje konkurs fotograficzny „Bogdaniec - <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - a.jpg
admin ego:
Na szwedzkiej prowincji
Skoro wczoraj wylądowaliśmy wirtualnie na szwedzkiej prowincji, pozostańmy tam jeszcze ... <czytaj dalej>
admin ego:
Dają wsparcie. Nie trzeba skierowania
Wyjdź z domu i przyjdź do nas, czekamy na Ciebie ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Ochrona zdrowia w niebezpieczeństwie
W ostatnich latach coraz częściej zdarzają się ataki na jednostki ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
W sprawie sztucznej inteligencji
Koniec negocjacji w sprawie unijnego AI Act. Ostateczną treść poznamy ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_9422:
Inteligentni mieszkańcy nie wybiorą developera
Bo chcą tanio płacić raty kredytów i najmu. I to jest największym problemem
Trzeba nie <czytaj dalej>
Zawarcianin bez kładki:
Woźniak, twój czas minął. Nic dobrego nie zrobiłeś tylko hop tu, hop tam. Wiarygodny nie jesteś. <czytaj dalej>
Anonim_9674:
Pełne poparcie, brak tylko krótkiego komunikatu, jak nie zrobicie tego w 3 lata to następny sejmik wybieramy w zachodniopomorskim. A 3 LTA TO KUPA <czytaj dalej>
Maria:
Cudowny Duet.Duma rozpiera że Obaj muzycy mocno powiązani z Gorzowe..Brawo. Piękna sesja zdjęciowa. <czytaj dalej>
Zawarcianin bez kładki:
Ceny, ceny. Jesteście tak drodzy, nie wspomnę o lanserskim żarciu, że wyjście na taką kulturę dla 3 osobowej rodziny to kwota, za jaką robimy <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej