wtorek 5 lipca 2022     Karolina, Antoni, Filomena
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Gontowiec Podróżny BLOG

« powrót
Dzień Matki tylko w Polsce
eGorzowska - 11624_zNfpypTzdBvnoSase8e.jpg

Niemal we wszystkich krajach świata obchodzony jest Dzień Matki, jednak 26 maja jest datą właściwą tylko dla Polski. Pojęcia nie mam, z czego to wynika, a historia tworzenia się święta jest niemal tak stara, jak ludzkość. W tym roku naszło mnie, by przyjrzeć się przysłowiom i frazeologizmom o matce, mamie, mamusi, mateczce. Nie spodziewałam się, że tylko w naszym języku mamy ich aż taką obfitość (w innych językach pewnie jest podobnie), więc uprzedzam, że dziś będzie sporo czytania.

Zacznijmy od porzekadeł, które najmocniej wrosły w mowę potoczną:
„Jakby z matki zdjął skórę”,
„Potrzeba jest matką wynalazku/przemysłu”,
„Na złość mamie odmrożę sobie uszy” – tak mówimy dziś, kiedy ktoś robi coś niekorzystnego dla siebie tylko po to, aby podkreślić swoją niezależność, lub zrobić komuś na złość, rozdrażnić, dokuczyć… byle nie ustąpić. Niegdyś w takim przypadku mawiano: „Na złość pani matce, niech mi uszy marzną”, „Na złość matuli, niech mi uszy puchną”. Znalazłam nawet taki wariant, w którym matkę zastąpił ojciec: „Chciał syn ojca rozgniewać — odmroził sobie uszy” (nigdy nie słyszałam).

Stwierdzenie „Nadzieja matka głupich” bardzo mnie w dzieciństwie irytowało, ponieważ tak miała na imię moja babcia. Całe przysłowie – „Nadzieja matka głupich, córka wariatów” – cytowane jest rzadziej i ma też wersję z kluczem: „Ciesz się nadzieją do ostatka, bo nadzieja głupich matka”.

O kimś, kto powtarza bezmyślnie wszystko, co usłyszy, mawiano że „mówi za panią matką pacierze”. O tych, którzy innym nawet nieszczęścia zazdrościli – „zazdrosny, jak św. Piotra matka”, a o ludziach upominających innych, podczas gdy sami robili to samo – „Napominała raka jego matka, aby przed się lazł, a nie wspak” (dziś częściej używamy „Przyganiał kocioł garnkowi, a sam smoli”). Jest jeszcze przysłowie mówiące o urojonym pokrewieństwie: „Moja matka, twoja matka przedąsały razem jabłka”.

O domu: „Swoja chatka, jak rodzona matka”, „Droga to chatka, gdzie mieszka matka”.

O matczynej miłości: „Największa jest miłość matki, druga psia, a trzecia kochanki”, „Dla każdej matki miłe jej dziatki”, „Matka, co ma, dzieciom tka”, „Gdzie u dzieci matka, tam i główka gładka”, „U swej matki każdy gładki”.

O matczynej miłości inaczej: „Do ludzi po rozum, do matki po serce”, „Od ludzi rozum, od matki koszula”. I jeszcze inaczej, bowiem chociaż „Matki dzieciom wiele pobłażają”, to jednak wśród ludowych mądrości są też mówiące: „Matka miła, choćby biła”, „Matka tłucze, ale uczy”, „Lepiej jak matka bije, niż jak macocha głaszcze”. Kary cielesne nigdy nie były dobrym sposobem wychowawczym, ale przysłowia, to przysłowia. Mawiano nawet „Kto nie słucha matki, ten pójdzie za kratki”.

O matczynych umiejętnościach wszelakich: „Zakalec na palec. Pani matka piekła, żeby ja, byłby na dwa”, „Jak się Jaś rozczuli, a matka go nie utuli, to będzie płakał aż do św. Urszuli”, „Matka córki nie wyda, kiedy nie ma za kogo”.

Skoro dotarliśmy do małżeńskich tematów, to: „Nie ociec, nie matka ceruszke wydaje: robota, ochota, piękne obyczaje”. Do dziś funkcjonuje też powiedzenie: „Są gusta i gusteczka: jednemu podoba się matka, drugiemu córeczka (są gusta i guściki)”, warto jednak odnotować przysłowia, którymi ostrzegano przymierzających się do ożenku młodzieńców: „Chcesz wiedzieć, jakich będzie humorów twa żona? Przypatrz się dobrze matce, takaż będzie ona”.

Nie mam pojęcia, kto układał kolejne przysłowia, widać jednak, że miał znaczne problemy z relacjami rodzinnymi: „Matka mężowska – głowa wężowska”, „Mężowska mać, diabłem ją znać’, „Matka mężowa, skóra jeżowa; bratowe – katowe (bratowie katowie, bratowie kotowie); siostry – miecz ostry; ciotki – kumoszki, ze szpilek pończoszki, lecz za wszystko stanie teściowe kochanie”.

Z cytowanych wyżej paremii wynika, że ojciec w roli teścia = panaceum, a matka, która zostaje teściową = kłopoty. Zanim jednak dzieci dorosną, sprawy mają się tak : „Matka rodzi, ojciec płodzi”, „Ojciec dzieci nie zhoduje, matka chaty nie zbuduje”, „Jak z matki duch, to z dzieci puch” (po śmierci matki dzieci rozjeżdżają się po świecie), „Jak ojciec umrze, dziecko półsierota; ale jak matka, to cała sierota”.

Są jeszcze przysłowia o naturze ogólnej: „Za pieniądze matki nie kupisz”, „Nie ta matka, co zrodzi, ale co wychowa”, „Pokora jest matką wszystkich cnót”, „Równość matka przyjaźni”.

I takie, które można powiązać z Matką Naturą: „W zimie: komin nam ojcem, fajerka matką, kożuch dobrodziej, a zapiecek chatką”, ”Wiosna panna, lato matka, jesień wdowa, zima macocha”, „Wiatr ojciec, a woda matka”.

No i cała kolekcja porzekadeł o matkach i córkach:
„Pani matka jaka i córeczka taka”,
„Jaki bochen, taka skórka; jaka matka, taka córka”,
„Jaka brzoza, taka korka; jaka matka, taka corka”,
„Jaki czop, taka dziura; jaka matka, taka córa”,
„Jaka igła, taka dziurka; jaka matka, taka córka”,
„Jaki świder, taka dziura; jaka matka, taka córa”,
„Jaki korzeń, taka nać; taka córka, jaka mać”,
„Jaka matka, taka natka”,
„Jakie matki, takie dziatki”,
„Jaki był korzeń, takie roszczki; jaka matka, takie córki” (roszczkami nazywano kiedyś potomstwo),
„Jakie drzewo, taka skórka; jaka matka, taka córka, jakie drzewo, taki klin; jaki ojciec, taki syn”,
„Jaka sztuka, taki klin; jaki ojciec, taki syn; jaki bocian, taka skórka; jaka matka, taka córka”.

Warto zapamiętać, że oprócz Dnia Matki obchodzimy dziś także Dzień Samolotów z Papieru. Wprawdzie największą popularnością cieszy się w Ameryce, ale nic nie stoi na przeszkodzie by właśnie dziś, w Święto Matki, stworzyć wspólnie z dziećmi taki samolocik i puścić go w powietrze. Niech się rozwija nowa świecka tradycja zacieśniania więzów rodzinnych przez wspólne spędzanie czasu bez smartfona w dłoni.

Nawiasem mówiąc, wiecie, że w świecie organizowane są zawody na najdłuższy lot samolocików z papieru i papierowy samolot najdłużej utrzymujący się w powietrzu? Dotychczasowy rekord w pierwszej kategorii wynosi 69,14 m, w drugiej – 27,9 sek. Może warto dziś przymierzyć się do ich pobicia? Ponieważ nie mam na podorędziu żadnego papierowego samolocika (ale na pewno dziś jakiś wyprodukuję i puszczę go wolno), na fotografii furkoce przyłapany wczoraj na łące prawie-samolocik; taki malutki, że ledwie go widać.
 


Tekst i foto Maria Gonta


26 maja 2022 09:27, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Spóźnione tramwaje
PESA spóźni się z tramwajami, miasto pieniądze przeznaczy na infrastrukturę transportu niskoemisyjnego. Producent tramwajów PESA poinformował, że z powodu sytuacji gospodarczej ... <czytaj dalej>
Znów zmiany
Zmiana organizacji ruchu na skrzyżowaniu ul. Mieszka I, Roosevelta, al. ks. Andrzejewskiego – etap 3 i 4. W niedzielę, 3 lipca ... <czytaj dalej>
Adrian Put biskupem pomocniczym
28 czerwca 2022 r. o godz. 12.00 Nuncjatura Apostolska w Polsce ogłosiła komunikat informujący o nominacji biskupa pomocniczego dla diecezji ... <czytaj dalej>
Raport o stanie województwa
44. sesja Sejmiku Województwa Lubuskiego. Raport o stanie województwa przyjęty. Radni przyjęli raport o stanie województwa za 2021 r., zaprezentowany przez ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
"Rembud" Zakład Remontowo-Budowlany

ul. Drzymały 21 a lok. 4, Gorzów Wlkp.
tel. 880 880 308
branża: Budowlane usługi - wykonanie pod klucz <czytaj dalej>
PTTK Oddział "Ziemi Gorzowskiej"

ul. Wał Okrężny 32, Gorzów Wlkp.
tel. 95 735 28 38
branża: Turystyczne agencje, biura podróży <czytaj dalej>
Baran Krzysztof Usługi Finansowe

ul. Okulickiego 52 m. 6, Gorzów Wlkp.
tel. 95 738 88 39
branża: Finansowanie, kredyty <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« lipiec 2022 »
P W Ś C P S N
    
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Przegraliśmy
Niedawno pisałam tekst o instalacji artysty plastyka Jerzego Gąsiorka. Nosił tytuł „Powinnością artysty jest protestować”. Zachęcałam do obejrzenia i refleksji nad tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą. Niestety. ... <czytaj dalej>
Gorzowskie drzewa w obiektywie
Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego w ramach kampanii edukacyjno-informacyjnej „ZazieleńMY Gorzów” <czytaj dalej>
Uwaga konkurs: Lubuska pocztówka z wakacji
Jeszcze tych zdjęć za wiele nie ma. Ale lubuskie jest <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - 4c.jpg
admin ego:
Dobroczynny nagietek
5 lipca. W „Kurierze Porannym” z 1937 r. znalazłam odkrywcze ... <czytaj dalej>
admin ego:
W lipcu przygotować...
4 lipca. Nie wiem kto i nie wiem kiedy, wymyślił ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Ucz bezpiecznych relacji z rówieśnikami
Kontakty dziecka z rówieśnikami odgrywają ważną rolę w jego rozwoju ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Coraz więcej śmieci na dzikich wysypiskach
W 2020 r. drastycznie wzrosła ilość śmieci zebranych podczas likwidacji ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_6614:
Wspaniały koncert. Niestety ani miasto ani MCK nie stanęło na wysokości zadania.Brak jakiejkolwiek dekoracji - kwiatów (w innych miejsach stać n <czytaj dalej>
Andrzej Trzaskowski:
Pamiętam czasy kiedy to cała strona ulicy Pomorskiej - od Podmiejskiej do stołówki "Włókna"(teraz supermarket Muszkieterów) - była p <czytaj dalej>
Anonim_6191:
Brawa dla artystów. <czytaj dalej>
Anonim_6429:
kolej to relikt zeszłego wieku

niemcy w to sie jeszcze bawią z innych powodów mają za dużo pieniedzy w budżecie <czytaj dalej>
Anonim_9574:
Ok. Pięknie, ale wpraktyce, co z kolejami w Gorzówku, takiej "dużej" mieścinie na pół ocy województwa?? Proszę redakcję o przepytan <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej